Preparat ze skrzypu 508
Skrzyp polny (508) zajmuje szczególną pozycję: nie jest preparatem kompostowym, lecz środkiem pielęgnacyjnym. Opryskiwany jako napar lub wywar, dzięki dużej zawartości krzemionki reguluje presję grzybów.
Czym jest preparat ze skrzypu (508)?
Skrzyp polny (Equisetum arvense) nosi numer preparatu 508 i zajmuje wśród preparatów biodynamicznych szczególną pozycję: nie jest preparatem kompostowym (502–507) ani klasycznym preparatem polowym w rodzaju preparatu krowieńcowego 500 i preparatu krzemionkowego 501, lecz środkiem pielęgnacyjnym wzmacniającym rośliny. Zamiast dojrzewać w krowim rogu lub w zwierzęcej osłonie, gotuje się go jako napar lub wywar i profilaktycznie opryskuje glebę i rośliny. Celem jest regulacja presji grzybów dzięki dużej zawartości krzemionki w roślinie.
508 jest więc preparatem, który obsługuje biodynamiczną ochronę roślin od strony profilaktycznej i wzmacniającej: nie zabija grzybów, lecz ma czynić roślinę i glebę bardziej odpornymi.
Skrzyp jako roślina
Skrzyp polny nie jest rośliną kwiatową, lecz zarodnikową, jak paprocie i mchy: prastarą rośliną, której krewni w karbonie osiągali wielkość drzew. Głęboko poniżej warstwy ornej rośnie rozgałęziony system kłączy. Wiosną pojawia się najpierw blady, nierozgałęziony pęd z nasadzonych na siebie „członów” z kłosem zarodnionośnym; zarodniki tworzą podobne do mchu przedrośla z organami męskimi lub żeńskimi. Dopiero potem z głęboko położonych kłączy wyrasta zielony, płonny pęd letni.
Pędy i liście składają się z sześciokanciastych, prętowatych „członów”, szorstkich i twardych z powodu dużej zawartości kwasu krzemowego. Według biodynamicznego rozumienia to właśnie ta krzemionka, widoczna bezpośrednio w roślinie, odpowiada za działanie regulujące grzyby. Ważne dla rozróżnienia: skrzyp błotny i skrzyp leśny nie nadają się do preparatu; skrzyp polny rozpoznaje się po tym, że międzywęźla łodygi są krótsze niż międzywęźla pędów bocznych.
Wskazówka Steinera i miejsce w biodynamice
W tradycji biodynamicznej skrzyp rozumiany jest jako krzemowy odpowiednik obszaru kompostu i nawozu: preparat krzemionkowy 501 pozwala zasadzie krzemu i światła działać nad ziemią, przez roślinę, preparat z mniszka 506 od strony nawozu, a skrzyp wnosi krzemionkę bezpośrednio na glebę i uprawę jako wzmocnienie. Jego zadaniem jest regulacja grzybów: według biodynamicznego wyobrażenia jego siły światła powstrzymują „nadmierny wzrost grzybów”. W przeciwieństwie do preparatów kompostowych 508 nie należy do „serii sześciu” i stosuje się go samodzielnie.
Przygotowanie: napar lub wywar
Skrzyp polny zbiera się w miarę możliwości tuż przed świętym Janem (koniec czerwca), w słoneczny dzień: całą nadziemną, zieloną część rośliny, którą suszy się bardzo cienką warstwą w przewiewnym cieniu. Susz powinien być zielony i przechowuje się go jak herbatę, w przewiewnych woreczkach.
Do użycia gotuje się na małym ogniu przez około godzinę 200–300 gramów suszu (lub 1–1,5 kg świeżego ziela) w 10–20 litrach wody. Wywar stosuje się silnie rozcieńczony: roztwór 5–10-procentowy w ilości około 100 litrów na hektar trafia na glebę i rośliny. Obok gotowanego wyciągu stosuje się też nastaw na zimno (kilkudniowa fermentacja); gotowany wywar jest formą standardową opisaną przez Wistinghausena.
Stosowanie i termin
Skrzyp trzeba stosować profilaktycznie i wielokrotnie: nie jest środkiem do zwalczania porażenia, które już wystąpiło, lecz do wzmacniania z wyprzedzeniem. Stosuje się go jesienią aż do listopada, wiosną od lutego lub marca i w pełni lata. W warzywnictwie jesienią traktuje się przede wszystkim powierzchnie, na których w następnym roku mają rosnąć uprawy podatne na choroby grzybowe. Często oprysk gleby łączy się z rytmicznym stosowaniem preparatu krzemionkowego, aby dodatkowo wzmocnić rośliny od strony światła (zob. praktyka uprawy w gospodarstwie biodynamicznym).
Gotowe do użycia zastosowanie znane jest też pod popularną nazwą herbatka ze skrzypu: ta sama substancja czynna, a nazwa podkreśla formę przygotowania.
Działanie
Według biodynamicznego rozumienia duża zawartość krzemionki w skrzypie polnym reguluje presję grzybów i wzmacnia zdrowie roślin od strony światła. Działanie to rozumiane jest jako wzmocnienie i profilaktyka, a nie grzybobójcze niszczenie. Przyporządkowanie „krzemionka powstrzymuje wzrost grzybów” jest perspektywą biodynamiczną; niezależnie od tego wysoka zawartość kwasu krzemowego w Equisetum arvense jest botanicznie potwierdzona. W prawie ochrony roślin wyciąg ze skrzypu jest, w zależności od postaci, środkiem wzmacniającym rośliny lub substancją podstawową. Obietnice leczenia ludzi nie są przedmiotem tego hasła.
Ocena
Skrzyp polny należy do pojęć o szczególnej pozycji, którą można uzasadnić bez ezoteryki, biologicznie i geologicznie: to prastare, bardzo bogate w krzemionkę stworzenie, którego właściwość materiałowa (kwas krzemowy) jest rzeczowo uchwytna. Konkretne działanie regulujące grzyby w zastosowaniu należy do biodynamicznej praktyki opartej na doświadczeniu. Dla gospodarstw Demeter profilaktyczna ochrona roślin skrzypem należy do utrwalonego repertuaru (zob. praktyka uprawy w gospodarstwie biodynamicznym).
Częste pytania o preparat ze skrzypu (508)
Czy 508 jest preparatem kompostowym?
Nie. Skrzyp polny jest środkiem pielęgnacyjnym wzmacniającym rośliny i stoi poza preparatami kompostowymi (502–507). Nie dojrzewa też w zwierzęcej osłonie.
Jak przygotowuje się preparat ze skrzypu?
Jako napar lub wywar: 200–300 g suszu (albo 1–1,5 kg świeżego ziela) gotuje się około godziny w 10–20 l wody i opryskuje silnie rozcieńczone (5–10 %).
Przeciw czemu stosuje się skrzyp?
Do profilaktycznej regulacji presji grzybów i wzmacniania roślin, wielokrotnie i z wyprzedzeniem, a nie do zwalczania ostrego porażenia.
Który skrzyp jest właściwy?
Tylko skrzyp polny (Equisetum arvense). Skrzyp błotny i leśny się nie nadają; rozpoznaje się go po krótszych międzywęźlach łodygi w porównaniu z pędami bocznymi.
Kiedy się go zbiera?
W miarę możliwości tuż przed świętym Janem (koniec czerwca), w słoneczny dzień, a potem suszy cienko w cieniu, aż susz będzie zielony.