Preparaty kompostowe

Czym są preparaty kompostowe?

Preparaty kompostowe to sześć preparatów biodynamicznych o numerach od 502 do 507. W przeciwieństwie do dwóch preparatów polowych nie rozpryskuje się ich na glebę ani rośliny, lecz wprowadza do kompostu, obornika, gnojowicy i innych nawozów naturalnych. Tam według biodynamicznego rozumienia kierują procesem rozkładu i kształtują jakość gotowego kompostu. Dlatego nazywa się je też preparatami nawozowymi.

Rzecz zasadnicza: sześć preparatów działa jako zwarty zespół. Rudolf Steiner wprowadził je razem w Kursie rolniczym (wykład 5, GA 327), z jedną przewodnią myślą: nawozu nie należy „ulepszać” dodatkami mineralnymi, lecz wyposażyć go w żywe siły, które uczynią go zdolnym „przekazać ziemi odpowiednią żywotność”. Dlatego preparaty kompostowe stosuje się zwykle zawsze razem; wyjątkiem jest tylko płynny kozłek, który na końcu rozprowadza się po powierzchni.

Sześć preparatów w skrócie

Każdy preparat jest przyporządkowany roślinie leczniczej, zwierzęcej osłonie (z wyjątkiem pokrzywy i kozłka) oraz, według Steinera, określonemu procesowi substancji:

To przyporządkowanie odpowiada charakterystyce Steinera z 5. wykładu; jest tradycją biodynamiczną, a nie chemiczną analizą działania.

Dlaczego sześć preparatów i dlaczego właśnie te rośliny?

Steiner wybrał pięć roślin leczniczych (krwawnik, rumianek, pokrzywę, korę dębu, mniszek) i uzupełnił je na zakończenie kozłkiem. Każda roślina reprezentuje zdolność prowadzenia określonej substancji „w tym, co żywe”: krwawnik siarkę w połączeniu z potasem, rumianek wapń, pokrzywa dodatkowo żelazo, kora dębu wapń w szczególnie „idealnej” strukturze przeciw skłonności do wybujałych chorób, mniszek kwas krzemowy, wreszcie kozłek ciepło, przez związek z fosforem. W ten sposób sześć preparatów obejmuje spektrum, które dotyka najważniejszych procesów rozkładu, wiązania azotu, zdrowia roślin i pobierania kwasu krzemowego.

Pięć stałych roślin Steiner uważał za trudne do zastąpienia; o pokrzywie powiedział wyraźnie, że zamiennika „trudno znaleźć w innym gatunku roślin”. W razie potrzeby rośliny można stosować także suszone.

Myśl przewodnia Steinera

Przy wszystkich sześciu preparatach Steiner kierował się tą samą zasadą: „pozostać w obrębie tego, co żywe” i nie „wchodzić w chemię nieorganiczną”. Krwawnik porządkuje siarkę z potasem, rumianek przerabia wapń i czyni nawóz „trwalszym pod względem azotu”, pokrzywa czyni go „wewnętrznie wrażliwym” i „rozumnym”, kora dębu działa swoim wapniem przeciw chorobom roślin, mniszek przekazuje kwas krzemowy, kozłek ciepło.

Steiner mówił o „tajemnej alchemii” w procesie organicznym, która na przykład pod wpływem wodoru mogłaby przemieniać potas i wapno w azot: to obraz żywych przemian, które preparaty mają uruchamiać. Jego wniosek w 5. wykładzie: „Nawóz będzie trzeba w przyszłości traktować, zamiast chemicznymi błahostkami, krwawnikiem, rumiankiem, pokrzywą, korą dębu i mniszkiem”, z kozłkiem jako szóstym składnikiem. Ehrenfried Pfeiffer podsumował później łączne działanie serii 502–507 jako ogólne wzmocnienie wzrostu roślin.

Wytwarzanie w skrócie

Stałe preparaty mają wspólny schemat: zbiera się kwiaty roślin leczniczych (przy dębie korę, przy pokrzywie całe ziele), wkłada do odpowiedniej zwierzęcej osłony i powierza ziemi na jedną porę roku: krwawnik przez lato i zimę, rumianek i mniszek przez zimę, korę dębu przez jesień i zimę w płynącej wodzie, pokrzywę przez cały rok bez osłony, otoczoną tylko torfem. Wiosną się je wydobywa, suszy i przechowuje osobno. Kozłek wytwarza się jako sfermentowany sok z kwiatów. Szczegóły są w hasłach poszczególnych preparatów; wytwarzanie jest wiążąco uregulowane w standardach Demeter.

Stosowanie

Pięć stałych preparatów (502–506) wkłada się małymi grudkami do otworów wywierconych w pryzmie kompostu lub obornika; płynny kozłek (507) rozcieńcza się i rozpryskuje lub wylewa na wierzch. Seria składa się z jednej porcji każdego preparatu (około jednego centymetra sześciennego, przy kozłku dwa, trzy) i wystarcza na mniej więcej dziesięć metrów sześciennych nawozu stałego albo do 20 m³ gnojowicy lub gnojówki. Wprowadza się je, gdy tylko pojawia się materia organiczna, jak najwcześniej, i powtarza po przerzuceniu lub przepompowaniu. Preparaty przechowuje się oddzielnie, każdy otoczony torfem lub nietraktowanym włóknem kokosowym, w chłodzie i bez mrozu (zob. przechowywanie preparatów).

Gospodarstwom, którym brakuje pojedynczych preparatów, służy preparat zbiorczy: suszona mieszanka wytworzona z preparatów kompostowych i krowiego obornika. Preparat Marii Thun i „Mäusdorfer Rottelenker” wzmacniają działanie preparatów kompostowych na powierzchni lub kierują rozkładem.

Działanie

Według biodynamicznego rozumienia preparaty kompostowe sterują rozkładem, stabilizują gospodarkę azotową, poprawiają tworzenie próchnicy i przyczyniają się do zdrowia roślin. W długoterminowym doświadczeniu nawozowym w Darmstadt preparaty i przefermentowany obornik zwiększyły zawartość próchnicy i aktywność biologiczną gleby. Działanie ujawnia się przede wszystkim na poziomie całego systemu i zależy od stanowiska i prowadzenia gospodarstwa (zob. biodynamika a nauka). Poszczególne przyporządkowania procesów (siarka, wapń, żelazo, krzemionka, ciepło) są perspektywą biodynamiczną.