Preparat rumiankowy 503

Czym jest preparat rumiankowy (503)?

Preparat rumiankowy (503) jest drugim z sześciu preparatów kompostowych. Wytwarzany z koszyczków rumianku pospolitego (Matricaria chamomilla), dojrzewających w jelicie bydlęcym, dodaje się go do kompostu w najmniejszych ilościach. Według biodynamicznego rozumienia przerabia wapń i reguluje azot: ma czynić nawóz „trwalszym pod względem azotu” i przede wszystkim dawać zdrowsze rośliny.

Według Steinera preparat krwawnikowy (502) działa przede wszystkim w procesie potasowym, rumianek natomiast specjalizuje się w wapniu. Oba należą do tego samego zespołu dodatków do nawozu i stosuje się je razem. W serii 503 jest preparatem, który ma porządkować gospodarkę wapniową i trzymać z dala od rośliny „szkodliwe działania owocowania”.

Rumianek jako roślina

Rumianek pospolity kiełkuje na świetle i zwykle jest jednoroczny. Najlepsze warunki kiełkowania dają mu gleby zbite i zaskorupione, bo tam woda kapilarna podchodzi aż do powierzchni. Z siewek wyrasta gęsta kępa o pierzastych liściach i silnie rozgałęzionych pędach, zakończonych żółtym koszyczkiem z białym wieńcem i charakterystycznym zapachem. Kwitnie od wczesnego do późnego lata i może występować masowo. Delikatnymi, rozległymi korzeniami rozluźnia zagęszczenia i nadaje strukturę wierzchniej warstwie gleby.

Ważne jest oznaczenie gatunku: używa się prawdziwego rumianku, rozpoznawalnego po pustym w środku dnie koszyczka i silnym, szczególnym zapachu, a nie podobnego rumianku ogrodowego, który według Steinera „się nie nadaje”. Właściwy jest dziko rosnący rumianek z poboczy dróg i torów, ten sam, z którego robi się herbatę.

Charakterystyka Steinera w Kursie rolniczym

W piątym wykładzie Kursu rolniczego Steiner postawił rumianek tuż obok krwawnika. On także zawiera siarkę „rozprowadzoną w dawce homeopatycznej”, ale „w innej ilości, bo musi przerabiać także wapń”. Różnica leży w procesie: „Krwawnik rozwija swoją siłę siarkową głównie w procesie tworzenia potasu … Rumianek natomiast przerabia do tego wapń”, a więc właśnie to, „co może istotnie przyczynić się do wykluczenia z rośliny tych szkodliwych działań owocowania, do utrzymania rośliny w zdrowiu”.

Inaczej niż przy krwawniku, dla rumianku „pęcherz jest dość bez znaczenia”, za to „większe znaczenie ma substancja ścian jelit”. Stąd bierze się osłona: zamiast pęcherza używa się jelit bydlęcych. Steiner był przekonany, że otrzymuje się w ten sposób „nawóz, który po pierwsze jest trwalszy pod względem azotu niż inny nawóz”, który ponadto „ożywia ziemię tak, że może ona działać w niezwykle pobudzający sposób na wzrost roślin”, i który daje „przede wszystkim zdrowsze rośliny”.

Dlaczego jelito bydlęce?

Proces między nerką a pęcherzem, istotny dla preparatu krwawnikowego, przy rumianku nie odgrywa roli. Decyduje tu substancja ściany jelita, narządu, w którym trawienie najintensywniej styka się ze spożytą rośliną. Używa się jelita cienkiego (jelita czczego i krętego) krowy; według wskazówek z praktyki (Jörg Spranger) nadaje się też pierwsza, spiralnie skręcona część jelita grubego. Gotowy preparat zimuje w jelicie w ziemi, częściowo się rozkłada, ale zachowuje charakterystyczny zapach.

Wytwarzanie krok po kroku

Pozyskanie i przygotowanie jelit. Jelita powinny pochodzić w miarę możliwości z uboju we własnym gospodarstwie. Ponieważ termin uboju rzadko zbiega się z przygotowaniem preparatu, jelita wyciska się, nie myjąc ich ani nie wywracając, nadmuchuje pompką, podwiązuje, suszy pod dachem lub na słońcu i przechowuje w miejscu zabezpieczonym przed owadami (mocny worek lub skrzynka aluminiowa, trochę olejku eterycznego przeciw molom). Nie zamraża się ich.

Zbiór kwiatów rumianku. Koszyczki zrywa się w chwili rozkwitania, rano przy słonecznej pogodzie, a przy większych ilościach już na początku kwitnienia (około końca maja). Sprawdza się mały grzebień do zbioru („grzebień do rumianku”). Kwiaty suszy się na ramie obciągniętej gazą lub na papierze w przewiewnym cieniu i do jesieni przechowuje w woreczkach.

Nadziewanie „kiełbasek”. Od końca września do połowy października suszone kwiaty zwilża się naparem ze świeżego rumianku lub z suszu i ciasno ubija w odcinkach jelita o długości 20–50 cm, jak przy nadziewaniu kiełbasy, przez lejek i nadziewarkę. Jeden koniec podwiązuje się wcześniej, na końcu zamyka się drugi, z pętelką do zawieszenia. Kiełbaski suszy się kilka dni, aby ściana jelita dobrze się zamknęła; zakopana świeża osłona gnije zbyt szybko i przyciąga zwierzęta.

Zakopanie na zimę. Również preparat rumiankowy zakopuje się jesienią i zimuje w ziemi. Steiner przywiązywał szczególną wagę do miejsca: ziemia możliwie bogata w próchnicę, w miejscu, „gdzie śnieg długo leży”, a słońce go oświetla, aby „jak najlepiej działały wpływy kosmiczno-astralne”. Przed myszami i lisami chronią czarny bez, ruszt z łat albo dwie gliniane doniczki złożone otworami do siebie.

Wydobycie wiosną. W lutym lub marcu kiełbaski ostrożnie się wykopuje, rozcina osłonę, wyjmuje zawartość, kruszy ją i szybko suszy w przewiewnym cieniu. Resztki osłony z przylegającym rumiankiem i ziemią same są jeszcze aktywne i trafiają do gnojówki, gnojowicy lub kompostu.

Ilości i zapotrzebowanie

Na hektar nawożonej powierzchni Wistinghausen liczy około 250 g świeżych lub 25–50 g suszonych kwiatów rumianku. Dla gospodarstwa o powierzchni 20–30 ha wystarcza około 4–5 kg świeżych lub ½–1 kg suszonych kwiatów i 1–2 m jelita. Z doświadczenia wiadomo, że preparatu rumiankowego „zawsze jest za mało”: warto zrobić go dużo. Gotowa porcja ma tylko 1–2 cm³.

Działanie w kompoście

Według Steinera preparat rumiankowy czyni nawóz „trwalszym pod względem azotu niż inny nawóz” i ożywia ziemię „w niezwykle pobudzający sposób”, ale przede wszystkim daje „zdrowsze rośliny”. W tradycji biodynamicznej 503 jest preparatem, który porządkuje gospodarkę wapniową i stabilizuje rozkład. Ehrenfried Pfeiffer przypisywał preparatom kompostowym 502–507 jako całości wzmocnienie wzrostu roślin.

Dla gospodarstw Demeter stosowanie jest obowiązkowe (zob. certyfikacja Demeter).

Stosowanie

Jak pozostałe preparaty kompostowe, 503 wkłada się grudką do otworu w pryzmie kompostu i stosuje w serii z pięcioma pozostałymi (502, 504, 505, 506 i płynnym preparatem kozłkowym 507). Jedna porcja wystarcza na mniej więcej dziesięć metrów sześciennych nawozu. Przechowuje się go osobno, w torfie lub włóknie kokosowym, w chłodzie i bez mrozu (zob. przechowywanie preparatów).