Preparat ze skrzypu 508

Czym jest preparat ze skrzypu (508)?

Skrzyp polny (Equisetum arvense) nosi numer preparatu 508 i zajmuje wśród preparatów biodynamicznych szczególną pozycję: nie jest preparatem kompostowym (502–507) ani klasycznym preparatem polowym w rodzaju preparatu krowieńcowego 500 i preparatu krzemionkowego 501, lecz środkiem pielęgnacyjnym wzmacniającym rośliny. Zamiast dojrzewać w krowim rogu lub w zwierzęcej osłonie, gotuje się go jako napar lub wywar i profilaktycznie opryskuje glebę i rośliny. Celem jest regulacja presji grzybów dzięki dużej zawartości krzemionki w roślinie.

508 jest więc preparatem, który obsługuje biodynamiczną ochronę roślin od strony profilaktycznej i wzmacniającej: nie zabija grzybów, lecz ma czynić roślinę i glebę bardziej odpornymi.

Skrzyp jako roślina

Skrzyp polny nie jest rośliną kwiatową, lecz zarodnikową, jak paprocie i mchy: prastarą rośliną, której krewni w karbonie osiągali wielkość drzew. Głęboko poniżej warstwy ornej rośnie rozgałęziony system kłączy. Wiosną pojawia się najpierw blady, nierozgałęziony pęd z nasadzonych na siebie „członów” z kłosem zarodnionośnym; zarodniki tworzą podobne do mchu przedrośla z organami męskimi lub żeńskimi. Dopiero potem z głęboko położonych kłączy wyrasta zielony, płonny pęd letni.

Pędy i liście składają się z sześciokanciastych, prętowatych „członów”, szorstkich i twardych z powodu dużej zawartości kwasu krzemowego. Według biodynamicznego rozumienia to właśnie ta krzemionka, widoczna bezpośrednio w roślinie, odpowiada za działanie regulujące grzyby. Ważne dla rozróżnienia: skrzyp błotny i skrzyp leśny nie nadają się do preparatu; skrzyp polny rozpoznaje się po tym, że międzywęźla łodygi są krótsze niż międzywęźla pędów bocznych.

Wskazówka Steinera i miejsce w biodynamice

W tradycji biodynamicznej skrzyp rozumiany jest jako krzemowy odpowiednik obszaru kompostu i nawozu: preparat krzemionkowy 501 pozwala zasadzie krzemu i światła działać nad ziemią, przez roślinę, preparat z mniszka 506 od strony nawozu, a skrzyp wnosi krzemionkę bezpośrednio na glebę i uprawę jako wzmocnienie. Jego zadaniem jest regulacja grzybów: według biodynamicznego wyobrażenia jego siły światła powstrzymują „nadmierny wzrost grzybów”. W przeciwieństwie do preparatów kompostowych 508 nie należy do „serii sześciu” i stosuje się go samodzielnie.

Przygotowanie: napar lub wywar

Skrzyp polny zbiera się w miarę możliwości tuż przed świętym Janem (koniec czerwca), w słoneczny dzień: całą nadziemną, zieloną część rośliny, którą suszy się bardzo cienką warstwą w przewiewnym cieniu. Susz powinien być zielony i przechowuje się go jak herbatę, w przewiewnych woreczkach.

Do użycia gotuje się na małym ogniu przez około godzinę 200–300 gramów suszu (lub 1–1,5 kg świeżego ziela) w 10–20 litrach wody. Wywar stosuje się silnie rozcieńczony: roztwór 5–10-procentowy w ilości około 100 litrów na hektar trafia na glebę i rośliny. Obok gotowanego wyciągu stosuje się też nastaw na zimno (kilkudniowa fermentacja); gotowany wywar jest formą standardową opisaną przez Wistinghausena.

Stosowanie i termin

Skrzyp trzeba stosować profilaktycznie i wielokrotnie: nie jest środkiem do zwalczania porażenia, które już wystąpiło, lecz do wzmacniania z wyprzedzeniem. Stosuje się go jesienią aż do listopada, wiosną od lutego lub marca i w pełni lata. W warzywnictwie jesienią traktuje się przede wszystkim powierzchnie, na których w następnym roku mają rosnąć uprawy podatne na choroby grzybowe. Często oprysk gleby łączy się z rytmicznym stosowaniem preparatu krzemionkowego, aby dodatkowo wzmocnić rośliny od strony światła (zob. praktyka uprawy w gospodarstwie biodynamicznym).

Gotowe do użycia zastosowanie znane jest też pod popularną nazwą herbatka ze skrzypu: ta sama substancja czynna, a nazwa podkreśla formę przygotowania.

Działanie

Według biodynamicznego rozumienia duża zawartość krzemionki w skrzypie polnym reguluje presję grzybów i wzmacnia zdrowie roślin od strony światła. Działanie to rozumiane jest jako wzmocnienie i profilaktyka, a nie grzybobójcze niszczenie. W prawie ochrony roślin wyciąg ze skrzypu jest, w zależności od postaci, środkiem wzmacniającym rośliny lub substancją podstawową.

Dla gospodarstw Demeter profilaktyczna ochrona roślin skrzypem należy do utrwalonego repertuaru (zob. praktyka uprawy w gospodarstwie biodynamicznym).