Preparat krzemionkowy 501: jak go zrobić i stosować, terminy dla każdej uprawy

Preparat krzemionkowy, czyli preparat 501, to preparat światła w biodynamice. Stosuje się go, aby wspierać dojrzewanie, smak i trwałość plonów, porządkować wzrost i uodparniać liście na choroby grzybowe. W gospodarstwach Demeter jest obowiązkowy, co najmniej raz w roku na wszystkich uprawach.

Opryskuje się nim wczesnym rankiem, drobną mgłą na zielone rośliny, zwykle dwa–trzy razy w roku. Cztery gramy wystarczą na hektar.

Ten artykuł pokazuje, jak wytworzyć preparat krzemionkowy, jak go przechowywać i mieszać oraz kiedy opryskiwać nim sady, winnice, użytki zielone, zboża i warzywa.

Czym jest preparat krzemionkowy

Kwarc, chemicznie dwutlenek krzemu, to główny składnik skorupy ziemskiej. W swojej najpiękniejszej postaci jest kryształem górskim: twardy, przejrzysty, nierozpuszczalny w wodzie, przepuszcza światło bez przeszkód. Christian von Wistinghausen opisuje, jak krzemionka mimo to trafia do istot żywych: do traw i skrzypu, do skóry, oczu i nerwów zwierząt i ludzi. W glebie jako ziarno piasku tworzy szkielet, w glinie tkwi jako krzemian, w najdrobniejszym rozproszeniu unosi się w powietrzu.

Bardzo drobno zmielony kwarc ma dużą, aktywną wobec światła powierzchnię. W tej postaci trafia do krowiego rogu i do ziemi, gdzie podlega działaniu światła i ciepła lata. Wymieszany przez godzinę w wodzie i rozpylony na roślinę, preparat przekazuje według Wistinghausena te przemienione w glebie działania światła. Wspierają one i porządkują przemianę materii rośliny.

Pierre Masson nazywa oprysk preparatem krzemionkowym „spryskiwaniem światłem”. Zależnie od sytuacji wzmacnia rośliny albo hamuje zbyt bujny wzrost. Nadaje im krystalicznie czystą jakość światła, wspiera wyprostowany pokrój i wydobywa smak i zapach plonów. Pod szkłem i w uprawach osłoniętych wyrównuje niedobór światła i tłumi wilgotne ciepło, w którym dobrze rozwijają się grzyby.

Przeciwieństwo krowieńca

Oba preparaty polowe tworzą biegunowość i w stosowaniu należą do siebie. Steiner opisuje to w Kursie rolniczym tak: krowieniec pcha od dołu w górę, drugi ciągnie od góry, „ani za słabo, ani za mocno”.

Ta biegunowość przewija się przez wszystko, co dzieje się z oboma preparatami:

Krowieniec kładzie fundament, na którym preparat krzemionkowy może właściwie działać. Dopiero oba razem dają według Wistinghausena pełne, harmonizujące działanie. W praktyce oznacza to: krowieniec idzie przodem, preparat krzemionkowy następuje, gdy łan jest zielony i dobrze rośnie.

Receptura Rudolfa Steinera

W czwartym wykładzie Kursu rolniczego z 1924 roku Steiner podaje recepturę zaraz po krowieńcu:

„Bierze się znowu krowie rogi, ale tym razem napełnia się je nie obornikiem, lecz kwarcem lub krzemionką roztartą na mąkę, albo też ortoklazem, skaleniem, i robi się z tego papkę, która ma mniej więcej gęstość bardzo rzadkiego ciasta, i napełnia się nią krowi róg. Teraz zamiast pozwolić rogowi przezimować, pozwala mu się przeletnić, wyjmuje się go następnie, po tym jak przeletniał, późną jesienią, przechowuje się zawartość aż do następnej wiosny …”

Rudolf Steiner, Landwirtschaftlicher Kurs, wykład 4 (GA 327)

To do dziś jest podstawa. Cała reszta to doświadczenie stu lat praktyki, które zebrali Wistinghausen, Masson i Walter Stappung.

Wytwarzanie

Materiał wyjściowy

Używa się kwarcu o zawartości krzemionki powyżej 98 procent: krystalicznego jako kryształ górski lub kwarcyt, bezpostaciowego jako agat lub krzemień, do tego skalenia potasowego, ortoklazu, który Steiner wymienia wprost. Większość gospodarstw bierze kryształ górski. Ehrenfried Pfeiffer polecał go w 1938 roku, Pierre Masson sam zbiera go w Alpach i bierze tylko kawałki o wyraźnym kształcie i przejrzystości. W użyciu są przejrzyste, dobrze ukształtowane kryształy, odpady kryształów ze szlifierni albo kwarc żyłowy. Kupuje się go u poszukiwaczy kryształów, na giełdach minerałów i w sklepach specjalistycznych.

Do tego dochodzą kształtne krowie rogi z kilkoma pierścieniami wycieleniowymi. Na preparat krzemionkowy potrzeba znacznie mniej rogów niż na krowieniec, dlatego warto wybrać najpiękniejsze. Wistinghausen używa każdego rogu na preparat krzemionkowy tylko jeden raz. Rogi, w których był krowieniec, nie wchodzą w grę.

Mielenie

Mąka musi być drobna jak pył. Steinera samego o to pytano i odpowiedział: najpierw w moździerzu żelaznym tłuczkiem „do rzadkiej mączystości”, przy kwarcu potem dalej „na powierzchni szklanej”. Niewiele się od tego czasu zmieniło. Praca wygląda tak:

1. Rozbić z grubsza. Duże kamienie rozbija się młotkiem na stalowej płycie, aż zmieszczą się w moździerzu. Drewniana rama wokół płyty łapie odpryski.
2. Utłuc. W żelaznym moździerzu kawałki tłucze się na grysik. Sprawdziła się odcięta stalowa butla, na przykład stara butla tlenowa lub po gaśnicy, z ciężkim prętem stalowym jako tłuczkiem. Przed pierwszym użyciem tłucze się w niej żwir albo szklaną butelkę, żeby usunąć rdzę.
3. Utrzeć. Grysik przesiewa się przez kuchenne sitko do moździerza ceramicznego i rozciera tłuczkiem, potem na grubej szklanej płycie szklanym ucieraczem okrężnymi ruchami ściera się go na mąkę. Mało materiału naraz idzie szybciej: łyżeczka to już prawie za dużo. Kto ma drobne sita laboratoryjne, może w międzyczasie przesiać i oszczędzić sobie część ucierania. Nadają się też młynki kulowe z agatowym naczyniem i agatowymi kulami.

Większość miele zimą, gdy na zewnątrz jest mało pracy. Stappung najchętniej pracuje w dniach między Bożym Narodzeniem a Trzech Króli, Josephine Porter Institute w USA na Matki Boskiej Gromnicznej. W grupach mielenie chętnie robi się wspólnie. Franz Dreidax proponował już w 1930 roku, żeby załatwiać je zimą jako pracę towarzyską, przy głośnym czytaniu.

Ochrona dróg oddechowych jest obowiązkowa. Drobny pył kwarcowy dociera aż do pęcherzyków płucnych i może wywołać krzemicę. Dlatego przy rozbijaniu, tłuczeniu, przesiewaniu i ucieraniu obowiązuje:

• nosić maskę przeciwpyłową klasy FFP2 lub FFP3,
• okulary ochronne i rękawice przeciw ostrym odpryskom,
• moździerz i sita otwierać dopiero, gdy pył opadnie,
• używać zamkniętych zestawów sit i potrząsać nimi tylko poziomo,
• na szklanej płycie ucierać na mokro, to wiąże pył,
• przy sprzątaniu niczego nie wzbijać albo wyjść z tym na zewnątrz.

Napełnianie

Krótko po Wielkanocy mąkę miesza się z wodą deszczową na papkę, która jeszcze ledwie płynie. Rogi stoją przy tym pionowo, w skrzynce na napoje albo w piasku, otworem poziomo, i napełnia się je po brzegi. Po 24 godzinach mączka krzemionkowa osiada, na wierzchu stoi trochę wody. Zlewa się ją, a róg dopełnia papką. Gdy masa przeschnie i stwardnieje, otwór zamazuje się wilgotną ziemią.

Licz 150–200 gramów mączki kwarcowej na róg. To wystarcza, zależnie od liczby oprysków, na 10–20 hektarów. Wistinghausen podaje na to prosty rachunek:

hektary × opryski × 5 = gramy preparatu krzemionkowego gramy mączki kwarcowej ÷ 150 = liczba rogów

Gospodarstwo z 20 hektarami i dwoma opryskami potrzebuje więc 200 gramów, jeden–dwa ładne rogi.

Zakopywanie

Rogi trafiają do ziemi między Wielkanocą a Zielonymi Świątkami, w tym samym czasie, w którym wykopuje się rogi z krowieńcem. Kalendarz dołączony do Kursu rolniczego w 1924 roku podaje początek kwietnia. Peter Züblin zakopywał w wielkanocny poranek o wschodzie słońca.

Dół przypomina ten na krowieniec. Leży z dala od niego, w miejscu, które słońce oświetla przez cały dzień. Rogi kładzie się otworem w dół albo, jeśli mąka jest jeszcze wilgotna, stawia pionowo otworem w górę, żeby nic nie wyciekło. Kłaczek owczej wełny na otworze oddziela preparat od ziemi, nie zamykając go szczelnie. Maria Thun zakopywała swoje rogi z krzemionką tylko na 20 centymetrów. Ten sam dół służy rok po roku.

Wydobywanie

Steiner mówi: późną jesienią. Wistinghausen wykopuje pod koniec września lub na początku października, Helga Wagner na św. Michała. Starsi autorzy, Dreidax i Voegele, wyjmowali preparat krzemionkowy późną jesienią, a Maria Thun wykopywała go w dniu kwiatowym w pierwszej połowie listopada. Jedno i drugie to sprawdzona praktyka. Ważne, żeby rogi nie zostawały w ziemi na zimę.

Rogi nosi się pionowo, z zewnątrz myje lub zeskrobuje i suszy. Po wysuszeniu preparat łatwiej wychodzi z rogu. Wystukuje się go albo wyjmuje nożem, a z czubka zagiętym drutem. Świeżo wykopany preparat krzemionkowy pachnie często próchniczą ziemią. Jego kolor zależy od skały: mączka kwarcowa zostaje biała do szarej, ortoklaz daje czerwonawy brąz.

Przechowywanie na świetle

Preparat krzemionkowy to jedyny preparat, którego miejsce jest na świetle. Steiner znalazł na to wyraźne słowa: przeletnionym rogom nie zaszkodzi leżeć „gdziekolwiek”. „Może je oświetlać słońce. To może im nawet pomóc.”

Dziś przechowuje się preparat albo w rogu, zawieszonym otworem do góry, albo wystukany w przezroczystym słoiku. Słoika nie zamyka się szczelnie. Szklana pokrywka bez metalowego zapięcia albo tylko luźno nałożona zakrętka wpuszcza trochę powietrza. Masson stawia go na parapecie od wschodu lub północnego wschodu, gdzie dostaje poranne słońce, ale nie palące słońce południa, i od czasu do czasu nim potrząsa. Pilnuje, żeby w pobliżu nie było kabli, routerów i telefonów. Jeśli w domu nie ma spokojnego miejsca, stawia słoik na małej platformie na słupku na zewnątrz, w żywopłocie.

Tak przechowywany preparat krzemionkowy wytrzymuje kilka lat. Jako jedyny preparat dobrze nadaje się też do przechowywania w najmniejszych ilościach.

Mieszanie

Preparat krzemionkowy miesza się dokładnie godzinę, tak jak krowieniec: energicznie wytworzyć wir aż do dna naczynia, potem zmienić kierunek, tak żeby powstał kotłujący się chaos, potem następny wir. Całą technikę opisuje artykuł Mieszanie preparatów.

Niektóre reguły z pracy z krowieńcem obowiązują tu luźniej. Jakość i temperatura wody są według Massona mniej drażliwe, letnia woda deszczowa pozostaje mimo to najlepszym wyborem. Miesza się o świcie. Mieszanie w nocy, zwłaszcza maszynami, jest niekorzystne. Kto miesza krowieniec i preparat krzemionkowy w tej samej beczce, dokładnie ją pomiędzy nimi myje.

Często razem z preparatem krzemionkowym stosuje się herbatkę lub gnojówkę ze skrzypu polnego. Wistinghausen zaleca to dla wsparcia procesów krzemionkowych w roślinie.

Ilości

Tabela u Wistinghausena podaje pół centymetra sześciennego jako miarę jednej porcji, najwyżej jeden gram. Przy gęstym listowiu, na przykład w sadach, Masson idzie do 50–100 litrów na hektar, żeby dotrzeć do wszystkich liści. Na dużych powierzchniach ilość wody można przy odpowiedniej technice wyraźnie zmniejszyć.

Oprysk

Pora dnia

Preparatem krzemionkowym opryskuje się wczesnym rankiem, najlepiej jeszcze na rosę. Masson określa to dokładnie: zaraz po wschodzie słońca, nie wcześniej, w miarę możliwości przed ósmą. Powietrze podczas oprysku powinno mieć najwyżej 22 stopnie. Korzystne są obfita rosa, słońce i bezwietrze. W pochmurny lub lekko mglisty poranek też można opryskiwać, jeśli trzeba wyrównać długi mokry okres z małą ilością światła. Należy unikać upalnej pory południowej i dni z wysuszającym lub zimnym wiatrem.

Wraz z początkiem dojrzewania zmienia się pora dnia. Wtedy opryskuje się po południu, aby wspierać dojrzewanie. Jest też oprysk wieczorny na szczególne przypadki, zob. niżej przy warzywach korzeniowych i winorośli.

Preparat stosuje się zaraz po wymieszaniu, najpóźniej trzy godziny później. Przelotny deszcz w minutach po oprysku nie osłabia działania. Podczas silnego deszczu się nie opryskuje.

Technika

Przed wlaniem preparat się filtruje, żeby drobne dysze pozostały drożne. Preparat krzemionkowy rozpyla się jako mgłę: opryskiwaczem z wentylatorem albo plecakowym pod wysokim ciśnieniem, co najmniej dwa–trzy bary, do dwunastu barów. Mgła unosi się w górę, a potem opada na liście. Celem jest drobny welon, przez który przenika światło słoneczne. Liście prawie przy tym nie mokną. Mgłę znosi najlżejszy wiatr. Dlatego obserwuje się, dokąd opada, i odpowiednio do tego przechodzi się powierzchnię. W ogrodzie wystarczy ręczny opryskiwacz z drobną dyszą. Przy oprysku nie staje się we własnej mgle.

Jak często

Standard Demeter wymaga preparatu krzemionkowego co najmniej raz w roku na roślinach wszystkich powierzchni, odpowiednio do danej uprawy (rozdział II.2.4). Praktyka zwykle wychodzi poza to: dwa opryski w roku to reguła, w ogrodzie trzy–cztery, w winnicy w mokre lata więcej.

Dla odporności liści na grzyby i owady Wistinghausen zaleca oprysk rytmiczny: przez trzy kolejne dni o tej samej porze, czyli co 24 godziny, i powtórzenie tego po dwóch–trzech tygodniach. Wielokrotne stosowanie zwiększa według jego doświadczenia plon, dojrzałość, trwałość i wyrównaną jakość owoców. Standard Demeter wymienia rytmiczny oprysk preparatem krzemionkowym wprost jako zabieg biodynamiczny, który ma pierwszeństwo przed każdym dopuszczonym środkiem ochrony roślin.

Na tej samej uprawie nie częściej niż trzy–cztery razy w roku i nigdy dwa razy w ciągu kilku godzin, radzi Masson.

Rytm księżycowy

Kto pracuje z kalendarzem, umieszcza preparat krzemionkowy najchętniej w okresie Księżyca wznoszącego się i w dniach, które pasują do uprawy: dni liściowe dla warzyw liściowych, dni owocowe dla sadów, winorośli i warzyw owocowych, dni korzeniowe dla buraka przed zbiorem. W sadownictwie i winiarstwie Masson opisuje praktykę trzykrotnego oprysku w odstępach około ośmiu dni, gdy Księżyc przechodzi przez gwiazdozbiory trygonu owocowego. Jaki dzień jest dziś, pokazuje kalendarz biodynamiczny.

Właściwy termin dla każdej uprawy

Zasada podstawowa: preparat krzemionkowy podaje się, gdy tylko jest dość zielonych liści albo pojawią się zawiązki owoców, a najsilniej działa w okresie najintensywniejszego wzrostu. Charlie Sievers ujmuje to dla każdej rośliny: gotowa, gdy ma pierwszy wieniec liści. Drugi raz przy tworzeniu owoców i nasion.

Sadownictwo

• Pierwszy oprysk przed kwitnieniem, gdy drzewa mają dobrze wykształcone liście, od początku do połowy wiosny.
• Drugi oprysk na jeszcze małe owoce.
• Na dojrzewanie jeszcze raz, gdy owoce są wyrośnięte, teraz po południu.
• Po zbiorach, jesienią między zbiorem a opadaniem liści, po południu, dla dojrzewania drewna.

Nie opryskiwać otwartych kwiatów. Wistinghausen podsumowuje to dla sadów: po zbiorach i po kwitnieniu rano, na dojrzewanie owoców od popołudnia do wieczora.

Winnica

• Wiosną jeden do trzech oprysków, gdy tylko rozwinie się pięć liści, i przed kwitnieniem.
• W deszczowe lato lub przy skłonności do chorób grzybowych kolejne opryski od zawiązywania owoców do początku dojrzewania.
• Od trzech tygodni do ośmiu dni przed winobraniem, jeśli nie jest zbyt gorąco i sucho. Masson widział, że jakość wina wyraźnie się przez to poprawia, a winogrona stają się odporniejsze na gnicie.
• Po winobraniu i przed opadaniem liści wieczorem, jeśli pędy słabo drewnieją albo latem trzeba było zrezygnować z oprysków. To wspiera dojrzewanie drewna i odkładanie rezerw w korzeniach, a wiosenne wybijanie pąków jest bardziej wyrównane.

Preparat krzemionkowy wspiera wyprostowany wzrost i czyni pędy jednocześnie mocnymi i giętkimi. To ułatwia wiązanie.

Łąki i pastwiska

Po każdym pokosie i po każdym wypasie stosuje się krowieniec i preparat krzemionkowy. Preparat krzemionkowy następuje po krowieńcu po ośmiu–dziesięciu dniach, gdy młode pędy mają około dziesięciu centymetrów. Wiosną pobudza na łąkach i pastwiskach krzewienie. Masson obserwuje w chowie bydła, że zwierzęta są zdrowsze, gdy ich pasza była traktowana preparatem krzemionkowym, i że rośnie ilość i jakość mleka i mięsa. Przy suszy oprysk się przesuwa, najpóźniej na dwa tygodnie przed następnym użytkowaniem.

Zboża

• Zboża ozime można opryskać już jesienią, na dobrze rozwinięte młode rośliny.
• Wiosną po krzewieniu, od fazy dwóch liści do strzelania w źdźbło.
• Przy strzelaniu w źdźbło, potem jeszcze raz przy kłoszeniu.
• Przy tworzeniu ziarna, póki da się wjechać w łan. Masson widzi wtedy wyższą zawartość białka w ziarnie.

Immanuel Voegele uzyskał w swoich doświadczeniach ze zbożami najwyższy plon z preparatem krzemionkowym podanym w czasie krzewienia.

Warzywa i ogród

W ogrodzie kieruje się głównymi uprawami i kolejnymi siewami. Georg Merckens ułożył z tego plan roczny, który się sprawdził:

1. Maj–czerwiec: wczesne warzywa jak sałata, rzodkiew, rzodkiewka, rzeżucha, do tego jabłonie w fazie balonowej pąków kwiatowych.
2. Czerwiec–lipiec: średnie siewy jak kalarepa, wczesna kapusta, groch, marchew, ogórki, pomidory, fasola, do tego porzeczki, jabłka wielkości orzecha włoskiego i czereśnie.
3. Lipiec–sierpień: późne siewy, warzywa zimowe i przechowalnicze, truskawki po zbiorach, jabłka na początku wybarwiania.
4. Wrzesień–październik: warzywa zimowe przed zbiorem, truskawki, jeżyny, dojrzewające jabłka, teraz po południu.

Do tego zasady dla poszczególnych upraw:

• Sałatę i kapustę opryskuje się, gdy zaczynają tworzyć główki. Rozsada świeżo przesadzona z gołym korzeniem dostaje preparat krzemionkowy dopiero wtedy, gdy się przyjmie, a liście zaczną się zwijać. Inaczej łatwo wybija w pędy kwiatostanowe.
• Rzodkiewkę i rzodkiew dopiero wtedy, gdy zaczyna się tworzenie zgrubień.
• Fasolę, groch, ogórki, dynie nie za wcześnie. Warzywa owocowe, takie jak papryka, ogórki, pomidory, fasola i groch, szczególnie dobrze reagują na preparat krzemionkowy. Maria Lohrmann opryskiwała ciepłolubne uprawy trzy razy w roku: fasolę, ogórki, pomidory, kukurydzę, bazylię.
• Pomidory, truskawki i dyniowate można opryskiwać także w czasie kwitnienia. Kwitną nieprzerwanie i zawiązują wtedy więcej kwiatów i owoców.
• Warzywa korzeniowe, takie jak marchew, burak ćwikłowy i seler, opryskuje się dwa–trzy tygodnie przed zbiorem wieczorem. Siła przechodzi wtedy z naci do korzenia, który staje się słodszy, bardziej aromatyczny i trwalszy. Matthias Thun opryskuje marchew i seler od 20 centymetrów wysokości naci. Maria Thun zalecała dla roślin korzeniowych opryski co 14 dni.
• Pod szkłem preparat krzemionkowy jest szczególnie cenny, bo wyrównuje niedobór światła. Młode rośliny w doniczkach lub z bryłą korzeniową można spryskać przed wysadzeniem, jeśli z braku światła wybiegają albo mają skłonność do chorób grzybowych.

Kiedy nie stosować preparatu krzemionkowego

Preparat krzemionkowy to silny preparat. Wzmaga parowanie i wnosi do rośliny dużo światła. Z tego wynikają jasne zasady:

• Nie na rośliny, które z powodu suszy, upału lub zimna wstrzymały wzrost. Roślina musi móc uzupełnić wodę, którą wyparowuje. Gdzie można podlewać, podlewa się wcześniej.
• Przy suszy krowieniec idzie przodem. U Wistinghausena sprawdziło się opryskiwanie wieczorem krowieńcem, a następnego ranka preparatem krzemionkowym, aby pobudzić wzrost.
• Nie na zbyt młode lub zbyt słabe rośliny. Powierzchnie z bardzo młodymi siewkami się pomija albo przykrywa.
• Nie na otwarte kwiaty drzew owocowych, winorośli i większości warzyw, z wyjątkiem roślin kwitnących nieprzerwanie wymienionych wyżej.
• Nie za późno rano. W słońcu późnego przedpołudnia mgła na liściach może je poparzyć. W wielkim upale opryskuje się tuż przed wschodem słońca.
• Nie dwa razy w ciągu kilku godzin.

A jeśli jednak było za dużo? Jeśli oprysk preparatem krzemionkowym w złym momencie zahamował wzrost, opryskuje się liście krowieńcem w zwykłej ilości. Według Massona to znosi blokadę.

Robić samemu czy kupować

Do własnego nastawu potrzebujesz kilku ładnych kryształów górskich, żelaznego moździerza, grubej szklanej płyty, dobrej maski przeciwpyłowej, dwóch–trzech krowich rogów i słonecznego miejsca na dół. Mielenie zajmuje kilka zimowych wieczorów. Zakopanie i wydobycie załatwia się w godzinę. Ponieważ jeden róg wystarcza na wiele hektarów, preparat krzemionkowy jest tym preparatem, przy którym wejście we własne wytwarzanie najbardziej się opłaca. Wiele grup preparatowych miele i napełnia wspólnie.

Kto nie wytwarza sam, kupuje gotowy. Präparatekiste ma preparat krzemionkowy jako pojedynczy preparat, luzem na gramy dla większych gospodarstw oraz w zestawie polowym razem z krowieńcem i preparatem Marii Thun.

Częste pytania

Czym jest preparat krzemionkowy?

To preparat polowy 501: drobno zmielony kwarc lub kryształ górski, który dojrzewa w krowim rogu przez lato w ziemi. Miesza się go w wodzie i wczesnym rankiem rozpyla drobną mgłą na zielone rośliny.

Do czego stosuje się preparat krzemionkowy?

Biodynamika stosuje go, aby wzmocnić związek rośliny ze światłem, uporządkować wzrost oraz wspierać dojrzewanie, smak, trwałość i odporność. To przeciwny biegun krowieńca, który pracuje przy glebie i korzeniu.

Z czego składa się preparat krzemionkowy?

Z kwarcu o zawartości krzemionki powyżej 98 procent, najczęściej kryształu górskiego. Steiner wymienia też krzemień i skaleń potasowy ortoklaz.

Kiedy wytwarza się preparat krzemionkowy?

Mąkę miele się zimą, między Wielkanocą a Zielonymi Świątkami napełnia się nią rogi i zakopuje, a jesienią, między końcem września a początkiem listopada, wykopuje z powrotem.

Ile preparatu krzemionkowego potrzebuję?

Cztery gramy w 40–60 litrach wody na hektar, w ogrodzie około ćwierć grama w pięciu–dziesięciu litrach na powierzchnię do 1000 metrów kwadratowych.

Kiedy opryskiwać preparatem krzemionkowym?

Wczesnym rankiem po wschodzie słońca, w miarę możliwości przed ósmą, przy najwyżej 22 stopniach, na zielony, rosnący łan. Od początku dojrzewania po południu. Warzywa korzeniowe dwa–trzy tygodnie przed zbiorem wieczorem.

Najpierw krowieniec czy preparat krzemionkowy?

Najpierw krowieniec. Preparat krzemionkowy następuje od kilku dni do dwóch tygodni później, gdy łan jest zielony i rośnie. Na użytkach zielonych odstęp wynosi osiem–dziesięć dni.

Jak długo trzeba mieszać preparat krzemionkowy?

Godzinę, potem stosuje się go od razu, najpóźniej po trzech godzinach.

Ile razy w roku?

Co najmniej raz na wszystkich uprawach, tak wymaga standard Demeter. Zwykle są dwa opryski, w ogrodzie trzy–cztery. Dla zdrowia liści jest oprysk rytmiczny przez trzy dni z rzędu.

Czy mogę opryskiwać preparatem krzemionkowym w czasie suszy?

Nie na rośliny, które cierpią z powodu suszy albo wstrzymały wzrost. Gdzie się da, najpierw podlać. Sprawdzona jest kolejność: krowieniec wieczorem, preparat krzemionkowy następnego ranka.

Czy mogę opryskiwać w czasie kwitnienia?

Drzew owocowych, winorośli i większości warzyw nie. Pomidory, truskawki i dyniowate to znoszą.

Jak przechowywać preparat krzemionkowy?

W rogu lub w słoiku, niezamkniętym szczelnie, w jasnym miejscu z porannym słońcem, z dala od kabli i urządzeń radiowych. Od czasu do czasu potrząsnąć. Tak wytrzymuje kilka lat.

Dlaczego przy mieleniu potrzebuję maski?

Drobny pył kwarcowy dociera do płuc i może wywołać krzemicę. Maska klasy FFP2 lub FFP3 jest przy rozdrabnianiu obowiązkowa.

Czy mogę użyć rogów po krowieńcu do preparatu krzemionkowego?

Steiner na to pozwolił. Większość wytwórców używa jednak do preparatu krzemionkowego osobnych, nowych rogów, bo używane rogi po krowieńcu trudno wyczyścić w środku bez resztek.

Źródła

• Rudolf Steiner: Geisteswissenschaftliche Grundlagen zum Gedeihen der Landwirtschaft (Landwirtschaftlicher Kurs), GA 327, wykład 4 i odpowiedzi na pytania; cytowane za Stappungiem, rozdziały 4.2 i 4.5.
• Christian von Wistinghausen, Wolfgang Scheibe, Eckard von Wistinghausen, Uli Johannes König: Anleitung zur Herstellung der biologisch-dynamischen Feldspritz- und Düngerpräparate, część „Hornkiesel-Präparat (501)”, s. 25–28, „Aufbereitung und Lagerung”, s. 73–74, „Bedarfsmengen”, s. 76.
• Ci sami autorzy: Anwendung der biologisch-dynamischen Feldspritz- und Düngerpräparate, rozdział 2 „Die Feldspritzpräparate”, 2.2 „Hornkiesel”, s. 15–20, rozdział 4 „Aufbewahrung”, s. 45–46.
• Pierre i Vincent Masson: Landwirtschaft, Garten- und Weinbau biodynamisch (2015), rozdział „Hornkiesel (501)”, s. 35–42.
• Walter Stappung: Die Düngerpräparate Rudolf Steiners. Herstellung und Anwendung, rozdział 4 (wytwarzanie preparatu krzemionkowego) i rozdział 14 (stosowanie krowieńca i preparatu krzemionkowego), w tym Georg Merckens (1982), Maria Lohrmann (1932), Charlie Sievers (1986), Bernd Schimmele (1980), Immanuel Voegele (1930), Matthias Thun (2001), Maria Thun (1994, s. 116), Franz Dreidax (1930).
• Demeter e. V.: Richtlinien Erzeugung und Verarbeitung 2026, rozdział II.2.4.